Kısa cevap: oyuncu için PIR ve gerçek şut yüzdesine, takım için 100 hücuma düşen sayı farkına bak. Maç başı ortalamalar tempodan etkilenir.
Oyuncu
PIR
Toplam katkı puanı
Takım
ORtg / DRtg
100 hücumda atılan/yenilen
Şut
TS%
Serbest atışı da sayan isabet
1. Önce soruyu doğru sor: oyuncu mu, takım mı?
EuroLeague'de her maçtan sonra onlarca sayı yayımlanıyor: sayı, ribaund, asist, PIR, şut yüzdeleri, top kayıpları… Bunların hepsi aynı soruya cevap vermez. "Bu oyuncu ne kadar katkı veriyor?" sorusu için bireysel göstergeler, "bu takım gerçekten iyi mi?" sorusu için tempodan arındırılmış takım göstergeleri gerekir. Bu rehberde her birini 2026-27 sezonunun canlı verisiyle açıklıyoruz; rakamlar günde iki kez güncellenen istatistik liderleri ve puan durumu sayfalarıyla aynı kaynaktan geliyor.
2. PIR: EuroLeague'in resmi verimlilik puanı
PIR (Performance Index Rating), bir oyuncunun kutu skorundaki olumlu katkıları toplayıp olumsuzları çıkaran basit bir formüldür. NBA'deki "efficiency" ölçüsüne benzer ama alınan ve yapılan faulleri de hesaba katar. Hesap şeffaf olduğu için taraftarın da hızla kontrol edebileceği bir göstergedir.
+
Sayı
Attığı her sayı
+
Ribaund
Hücum ve savunma
+
Asist
Sayıyla biten pas
+
Top çalma
+
Blok
Yaptığı blok
+
Alınan faul
Rakibin ona yaptığı faul
−
Kaçan şut
İki, üç ve serbest atış
−
Top kaybı
−
Yenen blok
Şutunun bloklanması
−
Yapılan faul
Bu sezon en az 6 maç oynayan oyuncular arasında PIR liderliği Sasha Vezenkov (Olympiakos) elinde: maç başı 23,2 PIR, 19,2 sayı, 5,8 ribaund ve 1,0 asist. Sayı krallığında ise Nadir Hifi 20,8 ortalamayla önde; yani en çok sayı atan oyuncu, en yüksek toplam katkıyı veren oyuncu olmayabiliyor. Nadir Hifi maç başı 18,5 PIR üretiyor.
PIR neyi ölçmez?
PIR, kutu skoruna girmeyen işleri göremez: iyi bir yardım savunması, rakibin şut seçimini bozmak, perdeyle takım arkadaşını boş bırakmak bu puana yansımaz. Ayrıca çok şut kullanan bir oyuncu, isabeti düşük olsa bile yüksek sayı sayesinde iyi PIR alabilir. Bu yüzden PIR'i tek başına değil, şut verimliliğiyle birlikte okumak gerekir.
Klasik saha içi isabet yüzdesi iki ve üç sayılık şutları eşit sayar; oysa üçlük bir buçuk kat değerlidir. Efektif isabet (eFG%) bu farkı düzeltir: (isabetli şut + 0,5 × isabetli üçlük) / şut denemesi. Gerçek şut yüzdesi (TS%) bir adım ileri gider ve serbest atışları da hesaba katar: sayı / (2 × (şut denemesi + 0,44 × serbest atış denemesi)). Böylece pota altında faul alarak sayı bulan bir pivot ile çizgi gerisinden atan bir şutör aynı ölçekte karşılaştırılabilir.
Maç başı en az 10 sayı atan oyuncular arasında en yüksek gerçek şut yüzdesi bu sezon Tadas Sedekerskis (Baskonia) imzasını taşıyor: %81,1. Bu, attığı her şutun ortalamada yaklaşık 1,62 sayı getirdiği anlamına geliyor.
4. Tempo: maç başı rakamların gizli değişkeni
Bir takımın maç başına 90 sayı atması etkileyici görünür, ama maçta 80 hücum kullandıysa bu 100 hücumda 112 sayı demektir; 72 hücum kullandıysa 125. Bu nedenle maç başı sayılar tempodan, yani bir maçta kaç hücum oynandığından doğrudan etkilenir. Biz hücum sayısını kutu skorundan şu yaygın formülle tahmin ediyoruz: şut denemesi + 0,44 × serbest atış denemesi − hücum ribaundu + top kaybı, ardından takım ve rakibin değerlerinin ortalamasını alıyoruz.
Bu sezon en hızlı oynayan takım maç başı yaklaşık 78,4 hücumla Paris Basketball, en yavaş oynayan ise 72,6 hücumla Dubai Basketball. Aradaki fark, maç başına birkaç hücum demek ve bu fark doğrudan maç başı sayı ortalamalarına yansıyor.
5. Hücum ve savunma verimi: takımlar için asıl ölçü
Tempo tahmin edildikten sonra iki temel gösterge çıkar: hücum verimi (100 hücumda atılan sayı) ve savunma verimi (100 hücumda yenilen sayı). İkisinin farkı, yani net verim, bir takımın gerçek gücünü galibiyet sayısından daha istikrarlı biçimde anlatır. Yakın maçları şansla kazanan bir takımın sıralaması yüksek ama net verimi zayıf olabilir; bu tür takımlar ilerleyen haftalarda genellikle geriler.
Grafikte net verimi en yüksek takım Real Madrid (+10,8), en düşük takım Baskonia (-15,7). Bunu puan durumuyla yan yana koyduğunda, sıralaması net veriminden belirgin şekilde yüksek ya da düşük olan takımları kolayca görebilirsin. Her takımın kendi sayfasında hücum ve savunma veriminin ligdeki sırası ayrıca gösteriliyor.
6. Ribaund ve top kaybı: hücum sayısını belirleyen kalemler
Maç başı ribaund sayısı da tempodan ve rakibin isabetinden etkilenir. Daha anlamlı ölçü hücum ribaundu yüzdesidir: takımın kaçırdığı şutların yüzde kaçını geri topladığı. Yüksek oran, ikinci şans sayıları demektir. Benzer şekilde top kaybı oranı (100 hücumda kaç top kaybı) ve asist/top kaybı oranı, bir takımın topu ne kadar güvenle taşıdığını gösterir. Bu dört kalem (isabet, ribaund, top kaybı, serbest atış) basketbol analizinde sıkça "dört faktör" olarak anılır.
7. Puan durumunu okurken dikkat
EuroLeague'de sıralama galibiyet sayısına göre yapılır; eşitlikte ikili averaj ve sayı farkı devreye girer. Sezonun ilk haftalarında takımlar farklı sayıda iç saha maçı oynamış olabilir; puan durumu tablosundaki ev/deplasman sütunları bu dengesizliği görmeni sağlar. Kalan fikstürün zorluğunu ölçmek için takım sayfalarında rakiplerin bugünkü galibiyet yüzdesi ortalamasını veriyoruz.
8. Kısa okuma kontrol listesi
Oyuncu: PIR + gerçek şut yüzdesi + dakika. Az dakikada yüksek ortalama, küçük örneklem olabilir.
Takım: 100 hücumda atılan/yenilen sayı ve net verim; maç başı sayıyı tempo ile birlikte düşün.
Form: Son 5 maç çipleri hızlı fikir verir ama rakiplerin kalitesini de kontrol et.
Örneklem: 234 oyuncunun verisi var; liderlik listelerinde en az 6 maç şartı arıyoruz.
Bu göstergelerin hiçbiri bir maçın sonucunu garanti etmez; sakatlıklar, rotasyon kararları ve maç günü koşulları istatistiklerde görünmez. Rakamları bir maçı daha iyi anlamak için kullan. Bahis oynuyorsan bütçe ve süre sınırı koy; destek hatları sorumlu oyun sayfasında.
PIR (Performance Index Rating), EuroLeague'in resmi verimlilik puanıdır: (sayı + ribaund + asist + top çalma + blok + alınan faul) − (kaçan şutlar + top kaybı + yenen blok + yapılan faul). Yüksek PIR, bir oyuncunun sahadaki toplam katkısının yüksek olduğunu gösterir; ancak savunmadaki görünmeyen işleri ölçmez.
Hücum verimi nasıl hesaplanır?+
Takımın maç başı sayısı, tahmini hücum sayısına bölünüp 100 ile çarpılır. Hücum sayısı = şut denemesi + 0,44 × serbest atış denemesi − hücum ribaundu + top kaybı. İki takımın ortalaması alınır, böylece tempo farkı nötrlenir.
Maç başı sayı mı, hücum verimi mi daha doğru?+
Hızlı oynayan bir takım daha çok hücum kullandığı için maç başı daha çok sayı atar; bu iyi hücum anlamına gelmeyebilir. 100 hücuma düşen sayı tempoyu dışarıda bıraktığından takımları daha adil karşılaştırır.
Bu istatistikler maç sonucunu tahmin eder mi?+
Hayır. İstatistikler geçmişi özetler; sakatlık, rotasyon ve maç günü koşulları gibi faktörleri içermez. Hiçbir gösterge kazanç garantisi vermez.
Veri: EuroLeague API · son güncelleme 16 Kasım 2026 · saatler Türkiye saatidir (TSİ). Kaynak ve yöntem